<<Πρώτα απ’ όλα χρειάζεται το “γνῶθι σαυτόν”!
Δηλαδή να γνωρίσης τον εαυτό σου, ποιός είσαι.
Ποιός είσαι στ’ αλήθεια, όχι ποιός νομίζεις, εσύ ότι είσαι...
Με τη γνώσι αυτή, γίνεσαι ο σοφώτερος των ανθρώπων!
Με τέτοια επίγνωσι έρχεσαι σε ταπείνωσι και παίρνεις Χάρι από τον Κύριον!
Διαφορετικά, εάν δεν αποκτήσης αυτογνωσία, αλλά υπολογίζεις μόνο τον κόπο σου, γνώριζε ότι, πάντοτε θα ευρίσκεσαι μακριά από τον σωστό δρόμο.
«Διεπίστωσα, ότι, αν η Θεία Χάρις δεν φωτίσει τον άνθρωπο, τα λόγια, όσα και αν του ομιλήσης, δεν βγάζουν καμμία ωφέλεια… Προς στιγμή τ’ ακούει και την άλλη στρέφει πάλι, αιχμάλωτος, στα ίδια...
Εάν όμως, ευθύς, μαζύ με τον λόγο ενεργήσει η Θεία Χάρις, τότε γίνεται εκείνη την ώρα αλλοίωσι, με την αγαθή προαίρεσι του ανθρώπου! Και αλλάζει θαυμαστώς η ζωή του, από την ώρα εκείνη! Αυτό συμβαίνει, σ’ όσους δεν σκλήρυναν από μέσα τους, ακοή και συνείδησι!
«Πρόσεχε να μην κατακρίνης.
Διότι, από αυτό παραχωρεί ο Θεός και φεύγει η Θεία Χάρις, και σε αφήνει ο Κύριος να πέφτης, να ταπεινώνεσαι, να βλέπης τα δικά σου σφάλματα…
Όταν υποχωρή η Χάρις, γιά να δοκιμασθή ο άνθρωπος, τότε γίνονται όλα σαρκικά και πέφτει η ψυχή... Εσύ όμως τότε, μη χάνης την προθυμία σου, αλλά φώναζε διαρκώς την Ευχή με βία, με ζόρι, με πόνο πολύ:
«Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με!!!»!!!
Και πάλι, πολλές φορές, το ίδιο, συνεχώς!!!
Και σαν να ατενίζης νοερά τον Κύριο, να του λέγης:
<<Έτυχε κάποιος εις τας ημέρας μας εδώ εις τα Κατουνάκια, όπου εγώ δεν τον πρόφθασα, διότι προ ολίγου καιρού είχεν αποθάνει. Αυτός ήταν υποτακτικός εις ένα γέροντα τυφλόν. Λοιπόν, μίαν ημέραν, ήλθεν ένας πτωχός κοσμικός, περαστικός από το Κελλίον του.
Και τον ερωτά ο νέος μοναχός:
«Από πού είσαι;».
Και ήτο χωριανός του.
Λοιπόν δεν του έδωκε γνωριμίαν, μόνον του είπε: "τί κάμνει ο δείνα:", διά τον πατέρα του. Του λέγει ο ξένος ότι, αυτός απέθανε και άφησε την γυναίκα του και τρία κορίτσια εις τους δρόμους, ορφανά και πτωχά... Είχαν και ένα υιόν, λέγει, όπου έφυγεν από χρόνια και δεν γνωρίζουν τί έγινε...
Λοιπόν, ευθύς ως από κεραυνού επλήγη ο μοναχός. Και αμέσως τον προσέβαλεν η πάλη των λογισμών.
«Θα φύγω», λέγει εις τον Γέροντά του. «Θα φύγω να πάω να προστατεύσω την οικογένειά μου».
Ζητεί ευλογίαν.
Δεν του δίδει Γέροντας.
Αυτός συνεχώς επιμένει.
Και συμβουλεύων ο γέρων· κλαίει δι’ εαυτόν, κλαίει και δι’ εκείνον. Αλλ’ εστάθη αδύνατον, να τον μεταπείση. Τέλος τον άφησεν εις το θέλημά του, και τελικά, έφυγεν ο υποτακτικός.
<<…Αμέσως ο δόκιμος Χαράλαμπος (ο μετέπειτα Μέγας και εμπνευσμένος ηγούμενος της Ι.Μ. Αγίου Διονυσίου, του Αγιωνύμου Όρους), χωρίς χρονοτριβή και χωρίς δυσκολίες, μπαίνει στο μοναχικό πρόγραμμα της Σκήτης. Την ημέρα: Υπακοή, σιωπή, εργασία! Και την νύκτα: Αγρυπνία με οκτάωρη στάση και πλήθος γονυκλισίες!
Δεν άργησε, μάλιστα, η καρδιά του νέου ασκητή, να πυρωθή με την φλόγα του Θεϊκού έρωτα! Ο γέρων Ιωσήφ ο Σπηλαιώτης, βλέποντας τόση προθυμία και τόση μεγάλη πρόοδο, ήδη από την αρχή, δοξολογούσε ακατάπαυστα τον Κύριο λέγοντας προς τον συνασκητή του γέροντα Αρσένιο:
«Τις πρώτες δύο-τρείς βραδιές που ήλθα και έμεινα στο ασκητήριο του γέρο-Ιωσήφ ως κοσμικός, ο διάβολος τέτοια λύσσα είχε, που δεν με άφηνε να κοιμηθώ και να κάνω προσευχή…
Πάω να κοιμηθώ και να, ο διάβολος επάνω μου ολόκληρος... Πότε σαν σκύλος, πότε σαν άνθρωπος, πότε σαν λιοντάρι… Εγώ από τον φόβο μου σηκωνόμουν και έκανα προσευχή. Έμενα άϋπνος τελείως, και την ημέρα δεν μπορούσα ούτε να κάνω τα καθήκοντά μου, αλλά ούτε και να προσευχηθώ…
Κάποια χρονιά, τον μήνα Φεβρουάριο, είχαν πάει στην κορυφή του Άθωνος, ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής, μαζί με τον συνασκητή του γέροντα Αρσένιο, γιά να προσευχηθούν και να κάνουν πολλές μετάνοιες, κατά τη διάρκεια της αγρυπνίας τους. Και ενώ προσεύχονταν, άρχισε να χιονίζει. Έτσι εισήλθαν στο Ναό της Μεταμορφώσεως και συνέχισαν τον αγώνα τους.
Το χιόνι, όμως, άρχισε να πυκνώνει και το κρύο ήταν πολύ δυνατό...
Σε κάποια στιγμή, λέει ο γέροντας Ιωσήφ:
«Αρσένιε, πάμε να φύγουμε αμέσως, γιατί δεν θα αντέξουμε, εάν αποκλεισθούμε».
Με κίνδυνο της ζωής τους, λοιπόν, και μέσα από τα χιονισμένα μονοπάτια, κατέβηκαν μέχρι το Εκκλησάκι της Παναγίας και εισήλθαν μέσα. Κάθησαν στα στασίδια, γιά να ξεκουρασθούν και να ζεσταθούν, λέγοντας συνεχώς την ευχή:
«Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με!»!
Ξαφνικά, λέει ο γέροντας στον πατέρα Αρσένιο:
«Διεπίστωσα ότι, εάν η Χάρις δεν φωτίσει τον άνθρωπο, τα λόγια, όσα και αν του ομιλήσεις, δεν προσφέρουν καμμία ωφέλεια... Προς στιγμήν τα ακούει και την άλλη στρέφει, πάλι αιχμάλωτος, στα ίδια... Εάν, όμως, ευθύς, μαζί με τον λόγο, ενεργήσει και η Χάρις, τότε γίνεται εκείνη την ώρα αλλοίωση, με την αγαθή προαίρεση του ανθρώπου! Και αλλάζει θαυμαστώς η ζωή του, από την ώρα εκείνη!
